تحلیل الگوهای آوایی و واج آرایی در شعر سپیده کاشانی
الموضوعات : اخلاق و تربیت اسلامی
1 - دکتری زبانشناسی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: سپیده کاشانی, الگوهای آوایی, واجآرایی, سبکشناسی, شعر معاصر فارسی.,
ملخص المقالة :
الگوهای آوایی و واجآرایی از مهمترین عناصر موسیقی درونی شعر به شمار میآیند که نقش مؤثری در برجستهسازی معنا، انتقال احساس و افزایش تأثیرگذاری کلام دارند. سپیده کاشانی، از شاعران برجسته انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، با بهرهگیری آگاهانه از ظرفیتهای آوایی زبان، توانسته است مفاهیم دینی، انقلابی و حماسی را با بیانی هنرمندانه و تأثیرگذار به مخاطب منتقل کند. هدف این پژوهش، تحلیل الگوهای آوایی و جلوههای واجآرایی در شعر سپیده کاشانی و بررسی نقش آنها در شکلگیری موسیقی درونی و تقویت لایههای معنایی اشعار اوست. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانهای انجام شده و مجموعه آثار شاعر از منظر تکرار آواها، همآوایی حروف، هماهنگی واجها و کارکردهای زیباییشناختی آنها مورد بررسی قرار گرفته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که سپیده کاشانی با بهرهگیری هدفمند از تکرار واجهای همگون، همخوانها و واکهها، علاوه بر ایجاد آهنگ و انسجام صوتی، به القای مفاهیمی همچون پایداری، ایثار، معنویت، حماسه، اندوه و امید کمک کرده است. همچنین، انتخاب آگاهانه واجها متناسب با فضای عاطفی و معنایی هر شعر، سبب تقویت تصویرسازی، افزایش تأثیر عاطفی و ارتقای انسجام ساختاری آثار وی شده است. در مجموع، الگوهای آوایی و واجآرایی در شعر سپیده کاشانی صرفاً جنبهای آرایهای ندارند، بلکه بهعنوان ابزاری معناساز و سبکآفرین، نقشی اساسی در انتقال پیامهای اعتقادی، اجتماعی و حماسی شاعر ایفا میکنند و از مهمترین ویژگیهای سبکی آثار او به شمار میروند.
اصلانی، محمدرضا. (1387). لاله کویر. تهران: سوره مهر.
افلاطون. (1380). دوره آثار افلاطون. رساله منون. مترجم: محمدحسن لطفي و رضا كاویاني. تهران: انتشارات خوارزمي.
زرقانی، سیدمهدی. (1383). چشم انداز شعر معاصر ایران. تهران: نشر ثالث.
زیادی، عزیزاله. (1380). شعر چیست؟ تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
شفیع کدکنی، محمدرضا. (1380). ادوار شعر فارسي. تهران: انتشارات سخن.
شفیع کدکنی، محمدرضا. (1380). موسیقی شعر. تهران: انتشارات آگاه.
شفيعي كدكني، محمد رضا، (1370)، موسيقي شعر، تهران، انتشارات آگاه.
شميسا، سيروس، (1368)، نگاهي تازه به بديع، تهران، چاپخانه تابش.
شميسا، سيروس، (1389)، سبك شناسي شعر، تهران، انتشارات فردوس.
صادق¬زاده، محمود. (1390). بررسی ویژگی های سبکی و تحلیل متحوایی شعر سپید کاشانی. فصل¬نامه¬ی ادبی پژوھشی بهار.
فشاركي، محمد، (1374)، بديع، تهران، چاپ نيل.
قزوه، علیرضا. (1386). یادھای سبز. تهران: بنیاد حفظ آثار ارزش ھای دفاع مقدس.
کاشانی، سپیده. (1378). مجموعه شعر سپیده کاشانی. تهران: انتشارات نیستان.
کاشانی، مشفق. (1388). خلوت انس. مجلد دو. تهران: انتشارات اطلاعات.
نظامی، (1327). چهار مقاله به تصحیح و اهتمام محمد قزوینی. به کوشش دکتر محمد معین. تهران: انتشارات ارمغان.
همايي، جلال الدين، (1370)، معاني و بيان ، تهران، چاپخانه معراج.
همايي، جلال الدين، (1370)، فنون بلاغت و ضناعات ادبي، تهران مؤسسه نشر هما.
یاحقی، محمدجعفر. (1384). جویبار لحظه ها. تهران: انتشارات جامي.