رويكردي سيستمي به مدل تعالي سازمان طيب با استفاده از مدل ساختاري تفسيري و نمودار علّي- حلقوي
الموضوعات :
حسین رضائی نودهی
1
,
علیرضا پویا
2
,
حسین افخمی روحانی
3
1 - دانشجوی دکتری ، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 - استاد، مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد،ایران
3 - استادیار، مدیریت اسلامی، پژوهشکده مطالعات اسلامی در علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
الکلمات المفتاحية: سازمان طیب, مدل تعالی, ساختار علی حلقوی,
ملخص المقالة :
از جمله مدل¬های بومی تعالی سازمانی، مدل تعالی سازمان طیب است. این مدل بر اساس واژه طیب در قرآن با رویکردی غیر سیستمی طراحی شده است. هدف این پژوهش طراحی ساختار علی حلقوی مدل تعالی سازمان طیب است که در راستای غنی¬سازی آن با رویکرد سیستمی می¬باشد. ضرورت: در سالهای اخیر مدلهای بومی ارزیابی عملکرد مورد توجه سازمانهای جهان قرار گرفته است. سازمان¬های ایرانی نیز از این موضوع استثنا نبوده و در این حوزه شروع به فعالیت کرده¬اند. مدل تعالی طیب به رغم قوت¬های زیاد آن، این مدل به صورت ایستا و غیر سیستمی طراحی شده است. روش شناسی: این پژوهش در مرحله اول با استفاده از تکنیک مدل¬سازی ساختاری تفسیری به کشف رابطه بین متغیرهای مدل تعالی سازمان طیب پرداخته است. سپس در گام دوم با استفاده از رویکرد سیستمی و مطالعات پیشین به ترسیم ساختار علی حلقوی مدل تعالی سازمان طیب پرداخته است. در این پژوهش از نرم افزار ونسیم در مرحله دوم استفاده شده است. جامعه خبرگانی این پژوهش شامل اساتید دانشگاهی، مدیران سازمانها، ممیزان مدلهای تعالی و مدل تعالی طیب بودهاند. یافتهها: از نتایج این پژوهش می¬توان به روابط کاهنده و افزاینده بین مولفه¬های مدل اشاره کرد. به عنوان مثال در محور فرهنگ سازمانی و رهبری نشان داده شده است که رشد فرهنگ در سازمان میتواند به وسیله رشد کارکنان و جذب کارمندان توسط رقبا به تعهد سازمانی کارکنان ضربه بزند و در نهایت اگر تدبیری برای مقابله با آن اندیشیده نشود، میتواند باعث کاهش رشد فرهنگ در سازمان شود. نتیجهگیری: با توجه به مدل به دست آمده می¬توان اینگونه بیان کرد که در مدل¬های تعالی بومی بهرغم توجه به موضوعات فرهنگی و ارزشی در سازمان باید به روابط بین مولفه¬های سازمان نیز توجه کرد. به بیان دیگر در صورتی که به مولفه¬های سازمان اعم از فرهنگ، استراتژی، محیط و سایر موارد به صورت سیستمی توجه نشود، این امکان وجود دارد که بهبود یک متغیر، در بلند مدت آثار مخربی را برای سایر مولفه¬ها و یا حتی خود آن متغیر در سازمان داشته باشد.
1- الوانی, سید مهدی. (1390). جهانی شدن مدیریت. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی, 2(2), 1-18.
2- افخمی روحانی، حسین؛ ادیبزاده، مرضیه؛ مردانی، سمیه؛ راهنما، سیده نرگس؛ یزدی، فرزانه؛ رضایی نودهی، حسین و موسوینژاد،سید مهدی(۱۳۹۸). مدل سازمان طیّب، گزارش طرح پژوهشی با حمایت مؤسسهی کیفیت رضوی
3- طباطبایی مزدآبادی, سید محسن. (1393). بررسی مدلهای تعالی سازمانی. ترویج علم, 5(2), 97-112.
4- فرهادی، علی، فتح آبادی، حسین، و رشیدی، مجید. (1399). تاثیر تفکر سیستمی بر بهبود عملکرد سازمانی در یگانهای نظامی. فرماندهی و کنترل، 4(1 )، 70-85.
5- رازینی، روح اله، طراحی و تبیین مدل جامع تعالی سازمانی بر اساس رویکرد اسلامی، دکتری، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده مدیریت و اقتصاد، گروه مدیریت
6- وطن دوست حقیقی مرند، محمدعلی، (2019)، بررسی تحلیلی کمال دین اسلام با رویکرد برون دینی و درون دینی، پنجمین همایش ملی پژوهشهای نوین در حوزه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی ایران
7- زینب سنچولی، (1396). تبیین ماهیت و راههای دستیابی به الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، نشریه حقوق ملل، 7(26)، 183.
8- حاجي جباري، عليرضا و سرآباداني، مهدي، (1386)، چاپ اول، انتشارات مركز آموزش و تحقيقات صنعتي ايران،.
9- رحيمي، غفور، (1385) ارزيابي عملکرد و بهبود مستمر سازمان، مجله تدبير، شماره 173
10- تولايي، روحالله، (1386)، رويكردهاي نوين به ارزيابي عملكرد سازمانها، برگرفته از پايگاه مقالات علمي مديريت،
11- رفيعزاده بقرآباد، علاءالدين، عفتي دارياني، محمدعلي و رونق، مريم، (1387)مديريت عملكرد (با نگاهي به ارزيابي عملكرد دستگاههاي اجرايي)، چاپ دوم، انتشارات فرمنش،
12- میرسپاسی، ناصر، معمارزاده، غلامرضا، عالم تبریز، اکبر، نجف بیگی، رضا، و علی زاده، مهدی. (1391). شناسایی معیارهای تعالی سازمانی در بخش دولتی. مدیریت توسعه و تحول، 4(11)، 1-6
13- علی حیدرلو، مهناز، (1400)، بررسی رابطه میان توانمندسازهای مدل تعالی سازمان و عملکرد سازمان با تأکید بر نقش میانجی نوآوری باز کارشناسی ارشد، دانشگاه شاهد، دانشکده علوم انسانی، گروه مدیریت
14- مؤسسه مطالعات بهره وري و منابع انسانی سازمان گسترش و نوسازي صنایع ایران، در مسیر تعـالی، ویـژه نامه نخستین همایش تعالی سازمان، تهران: 5 اسفند ماه 1382.
15- خیاطیان یزدی، محمد صادق، (1384)، طراحی الگوی تعالی سازمانهای آموزشی بر مبنای مدل EFQM،کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، گروه مدیریت
16- سوشیل، (1387)، پویاییهای سیستم: رویکردی کاربردی برای مسائل مدیریتی. ابراهیم تیموری و همکاران، چاپ اول، تهران: دانشگاه علم و صنعت ایرانیان
17- قبادی شهلا، (1390)، سیستم داینامیک: کاربردی از تفکر سیستمی. ویرایش سوم، تهران: سازمان مدیریت صنعتی.
18- حمیدی زاده، محمدرضا(1379). پویاییهای سیستم. چاپ اول، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
19- European Foundation for Quality. (2020). EFQM Model. Europe. European Foundation for Quality
20- Sterman, J.D. (2000). Business Dynamics. System Thinking and Modelling for a Complex World McGraw-Hill Higher Education, Boston, MA
21- Ghalayini, A., & Noble, J. (1996). The changing basis of performance measurement. International Journal of Operations and Production Management, 16, 63-80
22- Manoochehr, N., John, R., & Ip-Shing, F. (2005). A framework to review performance measurement systems. Business Process Management Journal, 11(2), 109.
23- Kennerley, M., & Neely, A. (2003). Measuring performance in a changing business environment. International Journal of Operations and Production Management, 23(2), 213-229
24- Ghalayini, A., & Noble, J. (1996). The changing basis of performance measurement. International Journal of Operations and Production Management, 16, 63-80
25- Manoochehr, N., John, R., & Ip-Shing, F. (2005). A framework to review performance measurement systems. Business Process Management Journal, 11(2), 109.
26- Kennerley, M., & Neely, A. (2003). Measuring performance in a changing business environment. International Journal of Operations and Production Management, 23(2), 213-229
27- Ghalayini, A. M., & Noble, J. S. (1996). The changing basis of performance measurement. [Article]. International Journal of Operations & Production Management, 16(8), 63-80.
28- McNair, C. J., Lynch, R. L., & Cross, K. F. (1990). Do Financial and Nonfinancial Performance Measures Have to Agree? Management Accounting, 72(5), 28.
29- Wongrassamee, S., Gardiner, P. D., & Simmons, J. E. L. (2003). Performance measurement tools: The balanced scorecard and the EFQM excellence model. Measuring Business Excellence, 7(1), 14
30- Zeydan, M., & Çolpan, C. (2009). A new decision support system for performance measurement using combined fuzzy TOPSIS/DEA approach. International Journal of Production Research, 47(15), 4327.
31- Adebanjo, D. (2001). TQM and business excellence: is there really a conflict? Measuring Business Excellence, 5(3), 37-40.
32- Kanji, G. K. (2005). Sustainable growth and business excellence. [Article]. Total Quality Management & Business Excellence, 16(8/9), 1069-1078.
33- Rodney, M., & Denis, L. (2005). A TQM dynamics perspective on baldrige and business excellence model comparisons. Total Quality Management & Business Excellence, 16(6), 771.
34- Rusjan, B. (2005). Usefulness of the EFQM excellence model: Theoretical explanation of some conceptual and methodological issues. [Article]. Total Quality Management & Business Excellence, 16(3), 363-380.
35- shackleton, c. (2007). chapter 4: organizational performance measurement: university of Pretoria etd.
36- Vassilios, M., Sophia, T., & Constantine, A. (2007). A comparative analysis and review of national quality awards in Europe: Development of critical success factors. [Article]. TQM Magazine, 19(5), 454-467.
37- Wongrassamee, S., Gardiner, P. D., & Simmons, J. E. L. (2003). Performance measurement tools: The balanced scorecard and the EFQM excellence model. Measuring Business Excellence, 7(1), 14
38- Eskildsen, J. (2002). A comparative assessment of the EFQM Excellence model and the ISO 9001: 2000.
39- Ruth J. Boaden (1997) What is total quality management … and does it matter?, Total Quality Management, 8:4, 153-171
40- Ulrika Hellsten Bengt Klefsjö, (2000),"TQM as a management system consisting of values, techniques and tools", The TQM Magazine, Vol. 12 Iss 4 pp. 238 – 244
41- Abdolshah, M., Moghimi, M., Azin, M., & Najafian, P. Mehr Iran Bank's
Performance Evaluation Using EFQM Excellence Model: A Case Study of
Alborz Province Branches. Int. J. of Productivity Management and Assessment
Technologies (IJPMAT), 2016, 4(1), 15-27.
42- Wilford, S. (2007). The Limits of Award Incentives: The (Non-) Relationship between Awards for Quality and Organisational Performance. Total Quality Management & Business Excellence, 18(3), 333-349.
43- Kumar, M. (2007). Comparison between DP and MBNQA: convergence and divergence over time. The TQM Magazine, 19(3), 245-258
44- Forrester, J. W. (1961). Industrial dynamics,: The MIT Press & John Wiley & Sons
45- Forrester, J. W. (1995). The beginning of system dynamics. McKinsey Quarterly, 4-17.
46- Morecroft, J. D. (2015). Strategic modelling and business dynamics: A feedback systems approach. John Wiley & Sons
47- Sushil. (1993). Systems Dynamics: A Practical Approach for Managerial Problems. Wiley eastern limited.
48- Musaphir, H.. (1997). A system dynamics approach to studying manufacturing strategy. (Phd thesis), Manitoba
49- Barlas, Y., & Yasarcan, H. (2006). Goal setting, evaluation, learning and revision: A dynamic modeling approach. Evaluation and program planning, 8
50- Zamani H, Naji-Tabasi S, Afkhami-Rouhani H, Ahmadzadeh SM, M. S-N. Conceptual Explanation of the Food Produciton Cycle Based on Tayyib Food Indices in the Holy Quran. Journal of Pizhūhish da dīn va salāmat. 2020;6(2):165-79.
51- Sterman, J.D. (2002). All Models Are Wrong: Reflections on Becoming a Systems Scientist، System Dynamics Review, 18, 30